Ai đang thao túng VPBank?

Đây là câu hỏi rất thừa nếu như VPBank chỉ là một doanh nghiệp thương mại hoạt động trong lĩnh vực sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ. Thế nhưng với vai trò là một tổ chức tín dụng, một ngân hàng, thì pháp luật hoàn toàn cấm các hành vi mang tính sở hữu, chiếm hữu toàn bộ cổ phần của một ngân hàng.

Luật các tổ chức tín dụng (sửa đổi) được Quốc hội thông qua ngày 18/1/2024, có ý nghĩa quan trọng đối với bước phát triển lành mạnh, an toàn của ngành ngân hàng. Theo quy định, một cá nhân chỉ sở hữu tối đa 3% vốn điều lệ ngân hàng (so với 5% trước đây); Một tổ chức sở hữu tối đa 10% vốn điều lệ ngân hàng (so với 15% trước đây); Nhóm cổ đông và các bên liên quan sở hữu tối đa 15% vốn điều lệ ngân hàng (so với 20% trước đây).

Vậy chúng ta sẽ cùng đi sâu tìm hiểu xem cơ cấu cổ đông của ngân hàng VPBank có đáp ứng đúng các quy định hay chưa?!

Ai đang nắm quyền tại VPBank?

Đại hội đồng cổ đông VPBank được tổ chức cuối tháng 04/2024 tại Hà Nội đã nhất trí thông qua tờ trình kế hoạch kinh doanh 2024, chia cổ tức bằng tiền mặt với tỷ lệ 10% và bầu bổ sung hai thành viên vào Hội đồng quản trị.

Tại đại hội, các cổ đông đã bỏ phiếu tán thành việc bổ sung thêm 2 thành viên mới vào Hội đồng quản trị là ông Takeshi Kimoto – Trưởng phòng Phòng Phát triển thị trường châu Á của SMBC (Singapore) và SMBC (Nhật Bản) và bà Phạm Thị Nhung – Phó Tổng Giám đốc thường trực kiêm Giám đốc Khối Quản lý đối tác và Quan hệ đối ngoại tại ngân hàng nâng tổng số thành viên Hội đồng quản trị lên 7 người.

Đứng đầu HĐQT của VPBank, là ông Ngô Chí Dũng – Chủ tịch Hội đồng Quản trị. các thành viên còn lại bao gồm: ông Bùi Hải Quân – Phó Chủ tịch; ông Lô Bằng Giang – Phó Chủ tịch. Các thành viên bao gồm ông Nguyễn Đức Vinh (kiêm Tổng Giám đốc), bà Phạm Thị Nhung (kiêm Phó Tổng giám đốc thường trực) và ông Takeshi Kimoto đại diện cho cổ đông chiến lược SMBC. Thành viên Hội đồng Quản trị độc lập là ông Nguyễn Văn Phúc.

Như vậy, ngoại trừ 2 thành viên HĐQT vừa được bổ nhiệm và ông Nguyễn Văn Phúc là thành viên HĐQT độc lập, 4 thành viên HĐQT còn lại của VPBank đều có một điểm chung là liên quan đến yếu tố “Đông Âu” trong hồ sơ. Cụ thể:

Chủ tịch HĐQT Ngô Chí Dũng từng có nhiều năm học tập và kinh doanh tại Nga. Năm 1986, ông Dũng sang Liên Xô du học. Trong khoảng thời gian từ 1992-1996, ông vừa học tập vừa tập kinh doanh tại thủ đô Matxcơva. Ông Dũng là Tiến sĩ Kinh tế thuộc Viện nghiên cứu Chiến lược chính trị kinh tế thuộc Viện Hàn lâm khoa học Liên bang Nga (2002). Đồng thời, ông còn là Kỹ sư Địa chất của Đại học Thăm dò địa chất Matxcova (Nga).

Ông Ngô Chí Dũng – Chủ tịch HĐQT của VPBank

 

Cũng giống như các doanh nhân đình đám Việt Nam trong nhóm Đông Âu, nếu như “cặp bài trùng” Phạm Nhật Vượng (Chủ tịch Vingroup) và Lê Viết Nam (Chủ tịch Sun Group) gây dựng lên “đế chế mỳ tôm” tại Ukraine; hai doanh nhân Nguyễn Đăng Quang (Chủ tịch Masan) và Hồ Hùng Anh (Chủ tịch Techcombank) cùng kinh doanh mì gói tại Nga thì ông Ngô Chí Dũng bắt tay với doanh nhân Đặng Khắc Vỹ (Chủ tịch HĐQT VIB) khởi nghiệp cũng bằng mặt hàng mỳ gói.

Phó Chủ tịch HĐQT Lô Bằng Giang cũng có thời gian học tập tại LB Nga và Ukraine. Theo thông tin được công bố, ông là cử nhân Tài chính – Ngân hàng – Đại học Kinh tế, thống kê và thông tin Matxcova (MESI) – Nga (2010) – Thạc sỹ Kinh tế – Đại học Tổng hợp Hàng không Quốc gia Kiev – Ukraine (2002).

Phó Chủ tịch HĐQT Bùi Hải Quân tốt nghiệp chuyên ngành cử nhân Kinh tế tại Đại học Kinh tế Quốc dân Kiev (Ukraine).

Thành viên HĐQT, Tổng Giám đốc Nguyễn Đức Vinh tuy học tập tại Pháp và Mỹ, thế nhưng ông lại có hơn 17 năm lãnh đạo tại Ngân hàng Techcombank, một ngân hàng khác cũng có các ông chủ có xuất thân “Đông Âu”.

Như vậy có thể thấy, 4/7 thành viên HĐQT của Ngân hàng VPBank đều có sự liên quan khá chặt chẽ với nhau, từ đó có nhiều khả năng chi phối gần như tất cả các quyết định của HĐQT cũng như kiểm soát toàn bộ hoạt động thường ngày của VPBank.

Thế nhưng, chỉ kiểm soát HĐQT thực tế là chưa đủ, việc các quy định của pháp luật về hạn chế quyền sở hữu cổ phần ngân hàng là nhằm loại trừ các hành vi thao túng Đại hội Cổ đông của các tổ chức tài chính. Nhưng thực tế các quy định này lại rất dễ “lách” bởi các thủ thuật sở hữu chéo, mượn danh đứng tên hiện nay.

Ai nắm cổ phần chi phối tại VPBank?

Việc ông Ngô Chí Dũng nắm quyền tại VPBank thể hiện ông là người thực tế nắm cổ phần lớn tại ngân hàng này. Thế nhưng như đã phân tích ở trên, lớn không đồng nghĩa với việc được phép chi phối hay thao túng. Do đó quy định của pháp luật đã đặt ra rất nhiều hạn chế về tỷ lệ sở hữu.

Theo báo cáo quản trị bán niên 2023, Gia đình ông Ngô Chí Dũng hiện sở hữu khoảng 1,04 tỷ cổ phiếu VPBank, trong đó 3 người nắm giữ nhiều nhất là ông Ngô Chí Dũng (328,6 triệu cổ phiếu), bà Hoàng Anh Minh (vợ ông Ngô Chí Dũng nắm 326,8 triệu cổ phiếu) và bà Vũ Thị Quyên (mẹ ruột ông Ngô Chí Dũng nắm 325,9 triệu cổ phiếu).

Ngoài việc trực tiếp để những người có liên quan đứng tên, thực tế còn có cả những tổ chức nắm tỷ lệ cổ phần lớn tại VPBank có liên quan trực tiếp đến ông Ngô Chí Dũng.

Đơn cử như CTCP Diera Corp, một doanh nghiệp do bà Ngô Minh Phương – con ruột ông Ngô Chí Dũng sở hữu trên 10% vốn điều lệ nắm giữ hơn 113,6 triệu cổ phiếu VPB, tương đương 4,492% vốn điều lệ ngân hàng.

Trước đó, đến cuối năm 2020, công ty này có tên là CTCP Bích Bích và không sở hữu bất kỳ cổ phiếu VPB nào. Trong khi bà Phương nắm giữ cá nhân 4 triệu cổ phiếu VPB. Như vậy, công ty liên quan đến Chủ tịch VPBank đã mua vào toàn bộ số cổ phiếu trên chỉ trong 6 tháng.

Theo tìm hiểu của người viết, CTCP Diera Corp được thành lập vào tháng 7/2017 do bà Phạm Việt Hằng làm Chủ tịch HĐQT. Công ty hoạt động chính trong lĩnh vực tư vấn tài chính và có trụ sở tại P710, Tầng 7, Tòa nhà 362 Phố Huế, Phường Phố Huế, Quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội. Công ty này vừa đổi tên từ CTCP Bích Bích sang CTCP Diera Corp vào đầu tháng 4/2021.

Khi mới thành lập CTCP Bích Bích (nay là Diera Corp) có vốn điều lệ đăng ký là 702,3 tỷ đồng, do 3 thành viên góp vốn là bà Đặng Thị Lâm (mẹ vợ ông Ngô Chí Dũng sở hữu 50,13% vốn), bà Nguyễn Thị Trâm Anh (sở hữu 30,9%) và bà Phạm Việt Hằng (sở hữu 19% vốn). Cả bà Phạm Việt Hằng và bà Đặng Thị Lâm đều có cùng địa chỉ thường trú tại Ba Đình, Hà Nội.

Ngoài CTCP Diera Corp, một cá nhân khác liên quan đến ông Ngô Chí Dũng cũng chiếm tỷ sở hữu lớn tại VPBank. Cụ thể, anh rể của ông Ngô Chí Dũng, ông Trần Ngọc Bê nắm giữ hơn 19,1 triệu cổ phiếu VPB, tương đương với 0,756% vốn điều lệ ngân hàng. Bên cạnh đó, ông Ngô Chí Trung Johnny – con trai ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch HĐQT VPB đã hoàn tất mua vào 70 triệu cổ phiếu VPB nhằm mục đích đầu tư.

Như vậy, gia đình ông Dũng và các tổ chức liên quan hiện đang nắm giữ tổng cộng hơn 500 triệu cổ phiếu VPB, tương đương gần 19,778% vốn điều lệ ngân hàng.

Ngoài gia đình Chủ tịch, nhóm người có liên quan của hai Phó Chủ tịch HĐQT ngân hàng cũng đang sở hữu lượng lớn cổ phiếu VPB.

Cụ thể, ông Bùi Hải Quân và vợ là bà Kim Ngọc Cẩm Ly đang sở hữu hơn 160 triệu cổ phiếu VPB, tương dương 6,485% vốn cổ phần.

Gia đình ông Lô bằng Giang cũng nắm giữ tổng cộng hơn 184 triệu cp, tương đương tỷ lệ sở hữu hơn 7,292%.

Không chỉ quan hệ làm ăn, giữa các “đại gia Đông Âu” cũng đã có những mối quan hệ gia đình đặc biệt. Trong số này có gia đình ông Nguyễn Cảnh Sơn – Chủ tịch EuroWindow và ông Ngô Chí Dũng – Chủ tịch Ngân hàng VPBank.

Theo thống kê thì nhóm doanh nhân từ Đông Âu đang chiếm 4/6 tỷ phú USD của Việt Nam. Đồng thời, nhóm này cũng sở hữu những doanh nghiệp chủ chốt trong nhiều lĩnh vực của nền kinh tế như bất động sản (Vingroup, Masterise, SunGroup, EuroWindow, MIK Group, TNR Holdings, Phú Long… ), Ngân hàng (VPBank, OCB, VIB, MSB, Techcombank), hàng tiêu dùng (Masan Consumer) hay hàng không (Vietjet).

Không chỉ quan hệ làm ăn, giữa các “đại gia Đông Âu” cũng đã có những mối quan hệ gia đình đặc biệt. Trong số này có gia đình ông Nguyễn Cảnh Sơn, Chủ tịch EuroWindow và ông Ngô Chí Dũng, Chủ tịch Ngân hàng VPBank.

Eurowindow Holding gắn với tên tuổi của người sáng lập Nguyễn Cảnh Sơn, một doanh nhân kín tiếng, sinh năm 1967, quê Thanh Chương, Nghệ An. Hiện, ông Sơn còn đảm nhiệm vị trí Phó chủ tịch của Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam Techcombank.

Trong các cá nhân liên quan đến ông Nguyễn Cảnh Sơn được công bố trong Báo cáo Quản trị của Techcombank, với vai trò là “người có liên quan”, có bà Nguyễn Thị Phương Hoa là vợ và con trai duy nhất là Nguyễn Cảnh Sơn Tùng. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ông Nguyễn Cảnh Sơn Tùng cũng chính là con rể của Chủ tịch Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng VPBank Ngô Chí Dũng.

Như vậy, bản thân “nhóm Đông Âu” trong nội bộ ngân hàng VPBank đã thực tế sở hữu số cổ phần (được công khai) lên đến hơn 30%. Cạnh đó, việc mối quan hệ vừa ở mức độ làm ăn, vừa ở mức độ “thông gia” giữa Chủ tịch VPBank và Phó Chủ tịch Techcombank. Thật sự là một dấu hỏi lớn về năng lực chi phối của “nhóm lợi ích” này sẽ khủng khiếp đến mức độ nào?

Thành An

Bình luận (0)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.